Stad van immigranten

Natuurlijk is elke stad een plek van immigranten. Al in de negentiende eeuw kwamen de landloze plattelandsarbeiders richting de steden, en sindsdien is de stadsgroei nooit meer opgehouden. De stad is in wezen niets anders dan een continue influx van komers, van immigranten dus. Daar vallen wij natuurlijk ook onder – in dubbele zin zelfs: want niet alleen zijn wij nieuwkomers in Madrid, we komen ook uit een ander land.

Maar gelukkig zijn we de enigen niet. Sterker nog, naast dat de stad vol zit met Spanjaarden uit alle regio’s die het land rijk is, is met name één groep – of misschien moet je juist zeggen, zijn meerdere groepen – opvallend: de Latino’s.

We merkten het al toen we hier net kwamen wonen. Er waren overal in de stad, en met name de Madrileense metro, grote verkiezingsposters aangeplakt. Politiek junkie als ik ben was ik meteen geïnteresseerd, maar ik begreep er helemaal niets van. Wat bleek, het waren affiches voor de parlementsverkiezingen van Equador. Hier woont zo’n grote groep Equadoranen dat het electoraal interessant is om je als politieke partij op deze stemmers te richten. Deze politieke hutspot kwamen we vaker tegen: enorme demonstraties door de straten in het stadscentrum en op het plein Sol. In dit geval: Venezolanen, boos op het regime van Maduro, vlak voor een nieuwe repressieve verkiezingsronde.

Wat deze laatste groep betreft, is de toename enorm. Er schijnen dit jaar alleen al in Madrid ongeveer ruim 17.000 nieuwe Venezolanen asiel aangevraagd te hebben, en in heel Spanje wonen er al ongeveer 250.000. Het is een ware exodus, waarbij voor elke Venezolaan, die al dan niet ergens nog een vage familieconnectie heeft in Spanje, het dé kans is om weg te komen. Of zoals collega Koen Greven van het NRC in een mooi artikel schreef: Madrid als klein Caracas.

Grafiek met immigranten El Pais

Superrijken kopen een verblijfvergunning. Voor anderen is het hopen op een baan, of andere mogelijkheden. Zoals één van mijn studiegenoten van vorig jaar. Toen ik in de metro vroeg naar haar toekomstplannen kwam er eerst een diepe zucht. Daarna volgende een aarzelende hoop op een functie in het bedrijfsleven waarbij het Spaanse bedrijf in kwestie dan moet aantonen dat ze geen Spanjaard voor de functie kunnen vinden. Moeilijk verhaal dus voor iemand die geen werkervaring heeft in een land met een hoge jeugdwerkloosheid. Dan rest er illegaliteit of… de aloude laatste mogelijkheid spookte ook door haar hoofd: snel trouwen met een Spanjaard. Zolang ze maar niet terughoeft naar het berooide Venezuela. Het is een strategie die velen toepassen: Maartje schreef er laatst ook nog een grappig artikel over in de Volkskrant. 

Mijn studiegenoten, waarvan dus 75% Latino

Voor Latino’s is Spanje zodoende een nieuw begin: een plek met kansen op werk, rijkdom, een nieuw leven. Dat is intrigerend, want de werkloosheid was hier natuurlijk een tijdje zo hoog dat je dit niet perse verwachtte. De vraag dringt dus op in hoeverre er bijvoorbeeld verdringing plaatsvindt, en Spaanse mensen tegenover de Latino’s komen te staan. Ik heb er niet veel over terug kunnen vinden, en ook in mijn economiemaster was het geen thema. Niettemin is er een hele Latino-industrie van schoonmaakster en au pairs, tot bouwvakkers, die met name slecht betalende banen doen die Spanjaarden liever links laten liggen, of waarvan het handig is dat er iemand voor weinig geld wat huishoudelijke taken overneemt. Verscheidene rijke teamgenoten uit het hockeyteam hebben bijvoorbeeld Latina’s als kindermeisjes.

Hoe dan ook: de Latino’s vind je zodoende overal terug. Op de pleinen staan Mexicaanse mariachi-bands. Onze groenteboer Vladimir in de Mercado Anton Martín komt uit Bolivia. Mijn expat-hockeyteam heeft een aantal Argentijnse leden. In mijn kortstondige bandje dat anderhalve keer gerepeteerd heeft, zat de Peruaan Vitaly – groot fan van André Hazes (?!). De halve klas bestond uit latino’s, waaronder een aantal Argentijnen, die me een paar keer uitnodigden voor een ‘kleine parrilla’, een barbecue waar een complete koe werd geroosterd. Ja, die Argentijnen zijn vaak grote feestnummers.

Kampioen tijdens een zaterdagtoernooitje: 2 Nederlanders, een Britse, een Belgische, een Ier, een Zimbabwaan en een Argentijn

Dat werd afgelopen weekend weer eens opnieuw bevestigd. Zat ik opeens tussen honderden Argentijnen. Een vriend had me uitgenodigd voor de finale van de Copa Libertadores: de Zuid-Amerikaanse Champions League. Rijendik stonden we voor een bar, waar -naar ik dacht- alleen voetbal te zien was. Toen we eenmaal binnen waren bleek het één groot carnaval, met complete drumbands en honderden tamelijk dronken Argentijnen, allemaal fan van de Boca Juniors uit Buenos Aires. Omdat één of andere fan een gasbom de spelersbus in had gegooid – zo gaat dat daar – werd de wedstrijd een paar uur uitgesteld, waardoor in ons drankhol de bieren af en aan kwamen. Zelden zo’n vrolijke chaos gezien. Uiteindelijk werd de wedstrijd afgelast, maar toch… ik was niettemin even onderdeel van een subcultuur van immigranten.

Want dat is het: overal waar mensen immigreren, zoeken ze elkaar toch weer op. Madrileense voetbalkroegen vol Argentijnen, ‘Spaanse’ hockeyteams vol Britten. En ja, ook wij hebben zo ons eigen clubje Nederlanders. De quasiprincipiële globetrotter of emigrant zal wellicht roepen dat dat de eenvoudige keuze is, of weinig integrerend. En toch werkt het zo. En dat is logisch, want het contact leggen gaat veel eenvoudiger. Je hebt vaak dezelfde interesses en achtergrond, en uiteraard: je verstaat elkaar natuurlijk heel goed. Onder je eigen landgenoten zijn, is zodoende vaak even thuiskomen, ook al ben je nog steeds ver weg.

Sinds ik hier woon begrijp ik Turkse of Marokkaanse Nederlanders (”ze’ zijn veel te gericht op de Turkije/Marokko’) ook veel beter. Want ja, ondanks dat we erg ons best doen om hier te integreren, de taal te spreken, Spaanse vrienden te maken, en Spaanse collega’s te hebben, lees ik nog iedere dag de Volkskrant en zie ik minstens één keer per week Nederlandse Madrileense vrienden. Je Nederlanderschap is een deel van je identiteit, en is daarmee onmogelijk (en onwenselijk om) uit te wissen.

Eén gedachte over “Stad van immigranten”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.