Het hek in Melilla

We zetten voet op Afrikaanse bodem en zijn toch in Spanje. Dat kan alleen in de twee enclaves in Noord-Afrika: Melilla en Ceuta. Hoewel Spanje ooit een imperialistische grootmacht was, is daar tegenwoordig weinig meer van over, behalve wat minuscule resten zoals de Canarische eilanden. En dus deze twee gebiedjes, grenzend aan Marokko.

Het zijn een soort vrijhavens. Toen tijdens mijn taalcursus de verleden tijden (je hebt er hier, heel overzichtelijk, maar liefst drie van) aan bod kwamen, ging het hele hoofdstuk over de gouden tijden (jaren ’70/’80) dat de Spanjaarden naar Melilla trokken om daar elektronische gadgets te kopen, aangezien er geen belastingen golden in deze kleine gebiedjes. Melilla, toen een fiscaal paradijs voor de Spanjaarden (zie overigens mijn artikel over Gibraltar voor een plotseling ‘andere’ mening van de Spaanse overheid over belastingparadijzen in deze regio)

Nu is het een paradijs voor anderen: de gebieden zijn de toegangspoort geworden tot Europa. Zodoende trekken met name grote groepen kansloze jongens uit West-Afrikaanse landen door Senegal en Marokko om hier in Melilla hun Europese droom werkelijkheid te zien worden. Een droom vol rijkdom en kansen op een beter leven.

Linksboven Marokkaans hek met prikkeldraad, rechtsonder Spaans hek zonder prikkeldraad, midden grenspost in aanbouw
Linksboven Marokkaans hek met prikkeldraad, rechtsonder Spaans hek zonder prikkeldraad, midden grenspost in aanbouw

Fort Europa laat zich echter niet zo makkelijk bedwingen en daarom staan er twee enorme hekken op de 11 kilometer lange grens tussen Marokko en de kleine Spaanse enclave. Vroeger met prikkeldraad, maar dat is verwijderd na protesten van mensenrechtenorganisaties. De Marokkanen hebben op instigatie van de Spanjaarden ook een hek gebouwd, waar vele grenswachten patrouilleren. Daar hangt wel prikkeldraad, want ach… mensenrechtenorganisaties.

Om de zoveel tijd worden de hekken bestormd door de Afrikanen. Daar is een indrukwekkende documentaire over gemaakt gezien vanuit het oogpunt van een Afrikaanse migrant zelf: those who jump. Je ziet er een onophoudelijke strijd tussen de migranten en de Guardia Civil. Na elke succesvolle bestorming wordt het hek weer aangepast, en na elke aanpassing verzinnen de migranten weer iets nieuws om toch in Melilla te komen.

Foto's van Guardia Civil van 'betrapte' migranten
Foto’s van Guardia Civil van ‘betrapte’ migranten

Op dit moment is de trend om vooral per auto door de douane te komen, wat DDR-achtige taferelen oplevert. Jongens die in de kreukelzone van de auto verstopt zitten, of onder het reservewiel of de achterbank. De douane controleert hierop, maar gezien de enorme stroom Marokkaanse auto’s die willen profiteren van de goedkopere Spaanse waren, is het vechten tegen de bierkaai. Niettemin zien we controles met spiegels die onder het chassis bekijken, en met het meest bizarre accessoire: een soort auto-stethoscoop die menselijke activiteit kan meten onder de motorkap. Elke week vist de douanier die we spreken er wel een migrant onder uit.

Met stethoscoop controleert Guardia Civil op migranten onder de motorkap, grenspost Beni Anzar te Melilla
Met stethoscoop controleert Guardia Civil op migranten onder de motorkap, grenspost Beni Anzar te Melilla

Wat hiervan te denken? Ik vind dit erg moeilijk, en dat is de reden dat deze blog al een flink aantal weken in het ‘concept’-mapje is blijven hangen.

Het overgrote deel van de migranten heeft enkel economische redenen. Ze komen veelal uit landen als Nigeria, Ivoorkust, Guinea en Mali. Nigeria heeft één van de snelst groeiende bevolkingen ter wereld, en zal rond 2050 waarschijnlijk meer inwoners tellen dan de VS. Exemplarisch voor de demografie in deze regio. In deze landen is de armoede groot en de kans op een goede toekomst klein.

Dat vertelt ook een jongen die we in het asielzoekerscentrum spreken. Hij komt uit Guinea, en behoort niet tot de stam die aan de macht is. Dus geen goede baan voor hem. Zijn vader is overleden, al zijn broers zwerven nu door Afrika op zoek naar een beter bestaan. Moeder bleef achter, en werkt de hele dag voor een hongerloontje. Hij is de grens gepasseerd door zich te verstoppen in een auto. Zoals hij komen er de komende jaren nog heel veel.

Het is niet moeilijk om je voor te stellen wat er gebeurt als er geen hek zou zijn: horden arme Afrikanen die eenvoudig Europa intrekken. Gezien de huidige paniek rondom de integratie van een paar miljoen Syriërs, gaat dit natuurlijk nog veel meer weerstand en integratieproblemen oproepen. Waar het zeer twijfelachtig is dat de sociale zekerheid onhoudbaar zou zijn door de komst van de Syriërs, is het wel duidelijk dat als grote aantallen Afrikanen hier aanspraak op zouden kunnen maken, West-Europa dit niet kan en vooral niet wil bolwerken. Als migranten vervolgens op straat een inkomentje bij elkaar moeten scharrelen leidt dit tot publieke armoede, een groot zwart circuit of criminaliteit. Kortom, ik denk dat veel Europeanen blij zijn met dit hek, de prikkeldraad, de Guardia Civil die hier de migranten goed- én kwaadschiks buiten houdt.

En toch voelt het ergens verkeerd. Het hek met de prikkeldraad aan Marokkaanse zijde. De verwondingen die in de documentaire te zien zijn bij de migranten als ze niet over hek hebben kunnen komen en zichzelf verplegen op de berg Gurugu, waar hun kampement eens in de zoveel wordt opgerold door de Marokkaanse politie.

Grenshek bij Melilla
Grenshek bij Melilla

In Marokko spreken we met een paar Marokkanen die via de Turkse route in Europa hebben proberen te komen. Eén ervan woont met zijn vader en broer in een kruipruimte van 6 vierkante meter. Hij werkt zonder contract in een winkel. Toen hij meer loon of een contract claimde, riep zijn baas direct dat hij hem zal ontslaan. Andere banen vereisen een opleiding, die hij niet heeft omdat zijn vader vond dat hij op jonge leeftijd aan het gezinsinkomen moest gaan bijdragen. Dus, Europa, daar liggen kansen.

Als je langer dan een uur met zo’n jongen, of met onze Guinees in het AZC spreekt, dan snap je hun keuze direct. Wat dit betreft voel ik me sterker verbonden met deze jongens dan met onze Marokkaanse AirBNB-villa-eigenaresse, die toen we haar de foto’s lieten zien van de krotten waar haar landgenoten in leven niet echt veel interesse kon opbrengen. Sterker nog, als ik zo’n jongen was geweest, dan zou ik ook naar Europa zijn gegaan – als ik het lef zou hebben. Want je moet ergens ook onbevreesd zijn (of niets te verliezen hebben?) om een boottocht bij de maffia in Turkije in te kopen, of je onder een motorkap te verstoppen zonder te weten of de auto lang in de enorme file zal staan die zich elke dag ophoopt voor de grenspost bij Melilla. En zonder frisse lucht zou het wel eens je laatste ritje kunnen zijn.

Grenshek vanuit wachttoren bij Melilla, links golfbaan
Grenshek vanuit wachttoren bij Melilla, links de golfbaan waar een beroemde foto werd gemaakt van een ontspannen golfer met op de achtergrond de Afrikanen die over het hek klommen.

Het gouden beeld dat ze nu van Europa hebben, zal al snel aan diggelen gaan: er wacht in Europa niet vanzelfsprekend een baan, er is racisme, onverschilligheid, en soms zelfs uitbuiting. Maar toch. Als individuen gun je deze jongens een toekomst, en raak je ongemerkt enthousiast als ze vertellen hoe ze in Europa een beter leven gaan krijgen. Het is altijd leuk om te praten met mensen die grootse plannen hebben.

En tegelijkertijd, is collectief deze migratie een enorm probleem. Europa kan geen ongebreidelde import van enorme groepen nauwelijks opgeleide West-Afrikanen aan. De consequentie is op dit moment dit grote hek, repressie, strenge controle. Het bevalt allemaal niet. Maar ik weet niet hoe het hier wel ingericht moet worden. Dus tot de tijd een andere oplossing brengt, houdt de Guardia Civil hier de wacht.

Marokkaanse soldaten achter grenshek bij Melilla
Marokkaanse soldaten achter grenshek bij Melilla

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.